scholarly journals Há reflexividade do ator leigo? Objetivação, prática social e consciência reflexiva em Pierre Bourdieu e Anthony Giddens

2021 ◽  
Vol 9 (2) ◽  
pp. 261-274
Author(s):  
João Matias De Oliveira Neto
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

ResumoO presente artigo busca promover uma reflexão crítica dos conceitos de prática social e consciência reflexiva para investigar uma provocação advinda do próprio Bourdieu sobre se haveria ou não reflexividade do ator leigo. A partir desta provocação, adentramos criticamente o modo como cada um dos autores pensa os espaços e lugares onde o ator social poderia desenvolver um prenúncio de consciência reflexiva, seja através do efeito de histerese ou da objetivação sociológica em Bourdieu, seja através do conceito de dupla hermenêutica advinda da teoria de Giddens. Em comum, há uma reflexão sobre o próprio processo de objetivação na sociologia, além do modo como pensamos o “outro” tanto em termos ontológicos como teórico-metodológico no ofício do sociólogo.Palavras-chave: Teoria social. Objetivação. Pierre Bourdieu. Anthony Giddens. Reflexividade.

scholarly journals ANTHONY GIDDENS E PIERRE BOURDIEU: É POSSÍVEL FALAR EM PÓS-ESTRUTURALISMO?

2018 ◽  
Vol 7 (1) ◽  
pp. 59-70
Author(s):  
Mateus Bender ◽  
Gabriel Bandeira Coelho
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

O objetivo do artigo é debater o quadro teórico-metodológico de análise da vida social formulado por Pierre Bourdieu e Anthony Giddens. Embora esses autores neguem a denominação de pós-estruturalistas, busca-se aproximar os pressupostos teóricos à vertente filosófica/sociológica, contribuindo ao debate da teoria social contemporânea. Após debater acerca da definição e conceitualização do movimento pós-estruturalista, em um segundo momento analisa-se a teoria social de Pierre Bourdieu, buscando destacar suas possíveis aproximações teóricas/filosóficas com o movimento. Posteriormente, é destacada a teoria da estruturação e a possibilidade de proximidade teórica de Anthony Giddens com a perspectiva pós-estruturalista. Conclui-se que seus elementos epistemológicos, metodológicos e teóricos estão muito mais próximos de uma perspectiva pós-estruturalista do que qualquer outra vertente do pensamento sociológico.

Hamlet e Próspero: indivíduo, sociedade e intelectual em Anthony Giddens e Pierre Bourdieu

2009 ◽  
Vol 1 (2) ◽  
pp. 46
Author(s):  
João Henrique Catraio Monteiro Aguiar
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

São comuns ao debate sociológico: indivíduo, sociedade, intelectual. Tomando Giddens e Bourdieu como sociólogos eminentes nessa discussão, o presente artigo presta-se a elucidar suas teorias sobre o tema. Para tanto é feita uma abordagem científica não-ortodoxa, trazendo Shakespeare para mostrar materialmente um tema abstrato e propor tipos-ideais.

scholarly journals Teorias da prática social para pesquisas em contabilidade gerencial: possibilidades a partir de Pierre Bourdieu e Anthony Giddens

2018 ◽  
Vol 15 (35) ◽  
pp. 204-232
Author(s):  
Rosenery Loureiro Lourenço ◽  
Fernanda Filgueiras Sauerbronn
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

Recentes estudos sobre pesquisas em contabilidade no Brasil evidenciam sua baixa diversidade e uma certa incapacidade de repensar sua orientação positivista e de perceber possíveis incompletudes, desordens, contradições e a complexidades do fenômeno contábil. Considerando esse cenário, o objetivo deste ensaio teórico bibliográfico é apontar as possibilidades de investigação fenômenos organizacionais a partir da lente de teóricos da prática, em especial, Giddens e Bourdieu. Inicialmente, o ensaio posiciona-os diante das diferentes escolas da prática social e sintetiza os modos de engajamento sob as abordagens da prática social e apresenta os elementos centrais de suas teorias. Adicionalmente, o ensaio revela que, no Brasil, estes teóricos ainda são subutilizados em contabilidade gerencial e, na sequência, traz exemplos de como algumas poucas pesquisas operacionalizaram alguns de seus conceitos. Por fim, o estudo evidencia como as teorias de Giddens e Bourdieu podem fornecer pluralidade teórica no desenvolvimento da pesquisa em contabilidade gerencial no Brasil.

scholarly journals Aspectos sobre a esportivização, mercantilização e espetacularização dos jogos eletrônicos

2020 ◽  
Vol 23 ◽  
Author(s):  
MATHEUS BORSATO ◽  
MARCOS ROBERTO BRASIL ◽  
VERONICA VOLSKI MATTES ◽  
VINICIUS MACHADO DE OLIVEIRA ◽  
JULIANO DE SOUZA
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

Os esportes eletrônicos têm-se tornado uma prática esportiva relevante, tanto em sua organização na esfera profissional, quanto nas questões que desperta no âmbito acadêmico. Nesses termos, o objetivo do artigo foi apresentar indícios acerca do processo de esportivização, mercantilização e espetacularização dos e-Sports. Para dar conta da investigação, reunimos fontes a partir do método exploratório a caracterizar o desenvolvimento dos jogos eletrônicos como uma nova prática esportiva, especificamente como um subcampo esportivo, levantando dados históricos a respeito de sua evolução como prática social, tendo como suporte teórico as contribuições da sociologia de Pierre Bourdieu, aliadas às análises de Anthony Giddens como ponto de sustentação teórica complementar.

scholarly journals Investigadores-docentes/docentes-investigadores en sociología: una mirada desde el dualismo subjetivismo-objetivismo

2016 ◽  
Vol 7 (1) ◽  
pp. 263
Author(s):  
Patricia Fernanda Mancebo
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Alfred Schutz ◽  
Anthony Giddens ◽  
Alfred Schütz

Este artículo es producto de una serie de reflexiones en torno al abordaje de nuestro objeto de estudio, teniendo en cuenta nuestro perfil profesional y laboral: somos sociólogos-docentes que quieren estudiar los cambios en sus propias prácticas, a partir de la incorporación de tecnologías digitales en el proceso de enseñanza-aprendizaje. Nuestra posición como docentes que quieren comprender sus propias prácticas requiere explicaciones epistemológicas al construir y abordar nuestro objeto de estudio y encontramos que la problemática interpretativa desde la dualidad subjetivismo-objetivismo, es una tensión teórica que nos sirve de marco para dichas precisiones. En este contexto, el siguiente artículo pretende integrar desde un plano teórico una mirada analítica de la tarea de investigación, y una mirada desde la dinámica del proceso de investigación al reflexionar sobre el rol de los investigadores que son parte cercana del objeto de estudio que abordan.Comenzaremos la exposición a partir de los aportes teóricos de Anthony Giddens y Pierre Bourdieu, dos exponentes de la teoría social contemporánea, refiriéndonos a la superación de la dicotomía subjetivismo-objetivismo y el lugar del investigador en la producción de conocimiento. Luego, a partir de algunas categorías fenomenológicas de Alfred Schütz, nos proponemos reflexionar sobre el doble rol como sociólogos-docentes frente a esta problemática, a fin de esclarecer cómo la subjetividad en realidad no debe ser combatida sino que es parte constitutiva de nuestro objeto de estudio y de nuestro ser-en-el-mundo. © Revista Colombiana de Ciencias Sociales.

Καθημερινές τελετουργίες στο νηπιαγωγείο

2021 ◽  
Author(s):  
Ειρήνη Κάτσενου
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Structuration Theory ◽  
Victor Turner ◽  
Anthony Giddens ◽  
Clifford Geertz

Η συγκεκριμένη διδακτορική διατριβή αποτελεί μια εθνογραφική προσέγγιση του νοήματος των καθημερινών τελετουργιών στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης. Παρόμοιες έρευνες υπάρχουν στην αγγλόγλωσση βιβλιογραφία ενώ η σχετική ελληνόγλωσση βιβλιογραφία είναι περιορισμένη. Η διατριβή χωρίζεται σε οκτώ κεφάλαια.Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζω τα ερευνητικά ερωτήματα που επιδιώκω να απαντήσω μέσα από την ερευνητική μου προσπάθεια. Ειδικότερα εστιάζω στις καθημερινές «τελετουργίες» που επιλέγει η κάθε νηπιαγωγός για την οργάνωση της σχολικής καθημερινότητας. Επιμέρους ερωτήματα της έρευνας αφορούν στα εξής: (α) Με ποιον τρόπο συνδέονται οι καθημερινές τελετουργίες με τη διαδικασία της εκπαίδευσης και πώς συμβάλλουν στην επικοινωνία τόσο μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών, όσο και αναμεταξύ των μαθητών· (β) Αν και με ποιον τρόπο τα νήπια υιοθετούν τις τελετουργίες και πώς τις χρησιμοποιούν στις επαφές τους με τους άλλους (είτε συνομήλικους, είτε ενήλικες)· (γ) Με ποιον τρόπο οι καθημερινές τελετουργίες συμβάλλουν στην καλλιέργεια πρακτικών των νηπίων· (δ) Ποιο είναι το έθος και η κοσμοθεωρία που μεταδίδεται μέσω των καθημερινών τελετουργιών· (ε) Ποια ιδεολογικά μηνύματα μεταφέρονται μέσω των καθημερινών τελετουργιών. Στη συνέχεια αναπτύσσεται μια συζήτηση για τη σημασία της μελέτης.Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφω την υπάρχουσα έρευνα γύρω από τις καθημερινές τελετουργίες στο χώρο εκπαίδευσης και εξηγώ πως η παρούσα ερευνητική προσπάθεια διαφέρει από προηγούμενες μελέτες και ταυτόχρονα τις συμπληρώνει. Συγκεκριμένα υποστηρίζω ότι η παρούσα έρευνα διαφοροποιείται από τις μέχρι σήμερα έρευνες στο πεδίο των τελετουργιών γιατί προσεγγίζει το φαινόμενο των τελετουργιών μέσα από το πρίσμα δυο διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων. Αναλυτικότερα χρησιμοποιώ τις ανθρωπολογικές θεωρίες της τελετουργίας, αλλά και τη θεωρία της δομοποίησης (structuration theory) του Anthony Giddens ως δυο διαφορετικούς φακούς εστίασης. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζω τη μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας. Αρχικά διευκρινίζω τους λόγους που με οδήγησαν στη υιοθέτηση της εθνογραφικής προσέγγισης, στη συνέχεια διευκρινίζω τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβαν χώρα η συμμετοχική παρατήρηση καθώς και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μαγνητοφωνήθηκαν οι συνεντεύξεις. Επίσης εξηγώ πώς προχώρησα στην ανάλυση των «δεδομένων» που συνέλεξα. Οι μεθοδολογικές μου επιλογές συνοδεύονται από κάποια αναστοχαστικά σχόλια.Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζω τις γενικότερες κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες εντός των οποίων αναδύθηκαν και αναπτύχθηκαν οι καθημερινές τελετουργίες στο χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα περιγράφω την ιστορική εξέλιξη του θεσμού του νηπιαγωγείου και αναλύω τον τρόπο που τα αναλυτικά προγράμματα συμβάλλουν στη διαμόρφωση της καθημερινότητας των νηπιαγωγείων. Στο πέμπτο κεφάλαιο εκθέτω αναλυτικά το εννοιολογικό πλαίσιο της έρευνας. Συγκεκριμένα εστιάζω στις ανθρωπολογικές προσεγγίσεις για την τελετουργία, με κύριους εκπροσώπους τους Arnold van Gennep, Victor Turner, Clifford Geertz, και David Kertzer. Επίσης αναλύω την έννοια της εν-σωμάτωσης υπό το πρίσμα του Thomas J. Csordas και τη φαινομενολογική προσέγγιση του Maurice Merleau-Ponty. Ταυτόχρονα διευρύνω το εννοιολογικό πλαίσιο με τη θεωρία της δομοποίησης του Anthony Giddens και τη θεωρία της πρακτικής του Pierre Bourdieu. Τέλος αναλύω την εξουσιαστική διάσταση των τελετουργιών μέσα από το έργο των Foucault και του Maurice Bloch. Στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζω και αναλύω τις έννοιες που αναδύθηκαν από την ανάλυση των συνεντεύξεων και των καταγραφών της επιτόπιας παρατήρησης. Στο έβδομο κεφάλαιο επιχειρώ τη βαθύτερη ερμηνεία των εννοιών αυτών. Ως βασικό άξονα της ερμηνείας υιοθετώ την έννοια της κοινωνικής κατασκευής, στο πλαίσιο της οποίας οι καθημερινές τελετουργίες ερμηνεύτηκαν ως «μικρά τριχοειδή αγγεία» τα οποία κατασκευάζουν και ταυτόχρονα συντηρούν την καθημερινότητα του νηπιαγωγείου τόσο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων όσο και στο επίπεδο του εκπαιδευτικού προγραμματισμού. Αναλυτικότερα, στο ψυχολογικό επίπεδο συμβάλλουν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των νηπίων, δημιουργώντας το συναίσθημα της οντολογικής ασφάλειας, το οποίο, σύμφωνα με τη θεωρία της δομοποίησης του Anthony Giddens, είναι απαραίτητο για την ψυχολογική ισορροπία του ατόμου. Την ίδια στιγμή, όμως, υπό το πρίσμα της θεωρίας της πρακτικής του Pierre Bourdieu διαπλάθουν κοινωνικές έξεις, οι οποίες είναι πολύ πιθανόν να αποτελούν ένα αδρό πλαίσιο με βάση το οποίο τα νήπια μπορεί να διαμορφώσουν και τη μελλοντική συμπεριφορά τους ως ενήλικες πολίτες. Υπό αυτή την οπτική, οι τελετουργίες αποτελούν έναν πολιτικό παράγοντα που όμως επιδρά στη σφαίρα του μη συνειδητού. Στο κοινωνικό επίπεδο οι καθημερινές τελετουργίες αφενός κατασκευάζουν την κοινωνική πραγματικότητα του νηπιαγωγείου, η οποία έχει νόημα μόνο για όσους συμμετέχουν σε αυτήν, αφετέρου λειτουργούν ως εξισορροπητικός παράγοντας, αποτρέποντας την κατάρρευσή της· δημιουργούν με τους όρους της θεωρίας του Bourdieu ένα κοινωνικό παίγνιο, το οποίο καλλιεργεί το habitus του ανταγωνισμού και της ανάγκης για επιβράβευση. Ωστόσο, η διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας του νηπιαγωγείου, και κυρίως η καθιέρωση και η τήρηση του εκπαιδευτικού προγράμματος, είναι μια διαδικασία ρευστή. Τα νήπια ως ενεργοί πράκτορες προβάλλουν αντιστάσεις στην επιβολή του ωρολόγιου προγράμματος του νηπιαγωγείου, επιδιώκοντας να κερδίσουν περισσότερο χρόνο για παιχνίδι. Υπό την οπτική του Giddens, η αντίδραση των νηπίων στο ωρολόγιο πρόγραμμα ενισχύει τη διαδικασία της δομοποίησης, ανατρέποντας πολλές φορές τις υπάρχουσες δομές του προγράμματος του νηπιαγωγείου. Μια προσεκτικότερη ματιά όμως δείχνει ότι οι τακτικές που χρησιμοποιούν τα νήπια για να ανατρέψουν τις υπάρχουσες δομές και να κερδίσουν χρόνο για παιχνίδι είναι μια μίμηση των πρακτικών που εν-σωμάτωσαν από τις νηπιαγωγούς κατά τη διάρκεια των καθημερινών τελετουργιών. Τέλος στο όγδοο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα συμπεράσματα. Καταλήγοντας προτείνω να ενισχυθεί ο ρόλος των τελετουργιών ως μέρους του εκπαιδευτικού προγραμματισμού, έτσι ώστε οι νηπιαγωγοί συνειδητά να επιδρούν στη διαμόρφωση τόσο της προσωπικότητας των νηπίων, όσο και του παιδαγωγικού κλίματος της τάξης τους.

scholarly journals O aprender como fator de mudança nas organizações

2010 ◽  
Vol 12 (14) ◽  
pp. 83-104
Author(s):  
Alex Moreira
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Minas Gerais ◽  
Anthony Giddens

O estudo aqui apresentado parte de uma nova perspectiva. Buscar-se mostrar um pouco das subjetividades nas relações humanas no trabalho, mais precisamente como o aprender pode gerar modificações nas práticas sociais no trabalho. A articulação teórica foi forjada a partir de conceitos fundados em Phillipe Zarifian, Pierre Bourdieu e Anthony Giddens. O estudo a partir do qual se originou foi desenvolvido em uma organização de porte industrial, situada no município de Contagem, Minas Gerais, líder em seu segmento no ramo de eletrônicos/informática. Os dados foram obtidos a partir de entrevistas feitas com trabalhadores responsáveis por diversas funções e em vários setores da organização, além de exaustiva imersão em campo. Sua utilização nas análises viabilizou a construção teórica propriamente dita e articulação dos autores, possibilitando concluir que a aprendizagem pode ser importante fator catalisador dos processos de reflexibilidade nas organizações, em consequência de mudança nas mesmas.

scholarly journals Concepto de agencia en los estudios de infancia. Una revisión teórica

2019 ◽  
Vol 3 ◽  
pp. 193-210 ◽  
Author(s):  
Iskra Pavez-Soto ◽  
Natalia Sepúlveda Kattan
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Amartya Sen ◽  
Anthony Giddens

El objetivo de este artículo es realizar una revisión teórica del concepto de agencia dentro del campo de las ciencias sociales y la sociología, en general y en los estudios de infancia, en particular. Para ello, se exploran los fundamentos teóricos propuestos por Anthony Giddens, los cuales han sido ampliamente utilizados en este campo, pero también se observan los planteamientos de Pierre Bourdieu y Amartya Sen. Luego, se expone cómo ha sido comprendida la agencia en la sociología de la infancia, a través de los aportes de Berry Mayall y Leena Alanen. Por último, se analiza cómo se podría aplicar el concepto de agencia de las niñas y los niños en diversos procesos sociales en los cuales se ven involucrados, como la socialización, el plano moral y la participación social. Se concluye que el concepto de agencia aún está en fase de consolidarse a nivel teórico dentro de las ciencias sociales y los estudios de infancia, no obstante, el concepto resulta útil y pertinente para definir y comprender la acción social que desarrollan las niñas y los niños en el mundo actual.

Die Konstruktionen von Zeit

1993 ◽  
Vol 22 (5) ◽  
Author(s):  
Heidrun Friese
Keyword(s):  
Pierre Bourdieu ◽  
Anthony Giddens

ZusammenfassungStrategien im Umgang mit „Zeit“ haben sich als konstitutiv für den sozialwissenschaftlichen Diskurs erwiesen. Besonders die Handlungstheorien von Pierre Bourdieu und Anthony Giddens haben die Einbeziehung der zeitlichen Dimension in die theoretische Reflexion über Gesellschaft gefordert, die vielfältigen, widersprüchlichen sozialen Ordnungen von Zeit und ihre praktischen Logiken jedoch in der akademischen Konstruktion einer linear-irreversibel gerichteten Weltzeit eingeschlossen und dieser untergeordnet. Der Beitrag versucht zunächst, über die Darstellung der geschichtswissenschaftlichen und anthropologischen Entwürfe von Zeit die Verfahren der akademischen Konstruktion von Zeit zu skizzieren. In einem weiteren Schritt werden lokale Praktiken der Geschichtskonstruktion in einem sizilianischen Ort dargestellt werden, um erste Anhaltspunkte dafür zu entwickeln, wie die Pluralität sozialer Zeiten in Gesellschaftstheorie eingehen kann.

Sign in / Sign up

Export Citation Format

Share Document