Πολυκριτηριακά συστήματα αποφάσεων σε ασαφές περιβάλλον και εφαρμογή τους στην αξιολόγηση της επιπροσθετικότητας έργων των μηχανισμών του προτοκόλλου του Κυότο

Το αντικείμενο της διατριβής είναι η διερεύνηση τεχνικών μοντελοποίησης της ανακρίβειας των δεδομένων σε πολυκριτηριακά προβλήματα απόφασης και η ανάπτυξη και εφαρμογή πολυκριτηριακών μεθόδων λήψης αποφάσεων με χρήση των τεχνικών αυτών. Η ανακρίβεια δεν προέρχεται από τυχαιότητα και δεν μπορεί να κατανοηθεί ως αβεβαιότητα με στοχαστικά χαρακτηριστικά. Όταν ένα πρόβλημα εμπεριέχει ανακρίβεια, οι αποφασίζοντες ή οι αναλυτές δεν είναι σε θέση να προσδιορίσουν επακριβώς τις τιμές των παραμέτρων του προβλήματος. Ειδικότερα, διερευνούνται οι εξής τεχνικές μοντελοποίησης της ανακρίβειας των δεδομένων ενός πολυκριτηριακού προβλήματος απόφασης: 1. Ασαφείς αριθμοί οι όποιοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν αν υπάρχει η δυνατότητα προσδιορισμού συναρτήσεων συμμετοχής και υπολογισμού των πολύπλοκων αριθμητικών πράξεων μεταξύ ασαφών αριθμών. Επίσης, προϋπόθεση χρήσης ασαφών αριθμών είναι η ύπαρξη μαθηματικού μοντέλου πολυκριτηριακής απόφασης ή η δυνατότητα ανάπτυξης του. 2. Διακριτές και διατεταγμένες κλίμακες οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν αν δεν υπάρχει η δυνατότητα προσδιορισμού συναρτήσεων συμμετοχής για ασαφείς αριθμούς. Επίσης, και σε αυτή την περίπτωση η προϋπόθεση είναι η ύπαρξη μαθηματικού μοντέλου πολυκριτηριακής απόφασης ή η δυνατότητα ανάπτυξης του. 3. Ασαφή έμπειρα συστήματα τα οποία έχουν τη δυνατότητα να μοντελοποιούν την ανακρίβεια των δεδομένων με ασαφή σύνολα και, επιπρόσθετα, αναπαριστούν τη γνώση για τον τρόπο απόφασης με ασαφείς κανόνες ΑΝ-ΤΟTE (IF-THEN) και όχι με κάποιο μαθηματικό πολυκριτηριακά μοντέλο. Τα ασαφή έμπειρα συστήματα εξομοιώνουν τον ανθρώπινο τρόπο συλλογισμού και λήψης απόφασης. Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν το μαθηματικό μοντέλο απόφασης είναι ανύπαρκτο και δεν μπορεί να εκφραστεί με μαθηματικές εξισώσεις ή τόσο πολύπλοκο που χαρακτηρίζεται από έντονη μη γραμμικότητα. Υπό τα πλαίσια των τρόπων μοντελοποίησης της ανακρίβειας στις πολυκριτηριακές μεθόδους αποφάσεων, διερευνώνται, αναπτύσσονται και μελετώνται: 1. Μια νέα ασαφής πολυκριτηριακή μεθοδολογία που χρησιμοποιεί ασαφείς αριθμούς για τις επίδοσης των εναλλακτικών και τα βάρη των κριτηρίων. Η προτεινόμενη μεθοδολογία βασίζεται στην ιδεατή και μη-ιδεατή λύση και χρησιμοποιεί αποστάσεις και μετρά ομοιότητας ασαφών συνόλων τα οποία συνθέτονται μέσω λογικών κανόνων λήψης απόφασης. 2. Άλλη μια νέα πολυκριτηριακή μεθοδολογία, η οποία προκύπτει από τη μετατροπή μιας αριθμητικής πολυκριτηριακής μεθόδου, ώστε οι επιδόσεις και τα βάρη να λαμβάνουν τιμές από μια διακριτή και διατεταγμένη κλίμακα. Η προτεινόμενη διακριτή μέθοδος στηρίζεται στην ιδεατή και τη μη-ιδεατή λύση και χρησιμοποιούνται κατάλληλες συναρτήσεις ορισμένες στη διακριτή και διατεταγμένη κλίμακα αντί των συνηθισμένων αλγεβρικών πράξεων. 3. Ένα ασαφές έμπειρο σύστημα με ασαφείς κανόνες ΑΝ-ΤΟΤΕ το όποιο μοντελοποιεί πολύπλοκες διαδικασίες απόφασης που δεν εκφράζονται με μαθηματικούς ορούς. Το ασαφές σύστημα είναι προσαρμόσιμο ώστε να μπορεί να μοντελοποιήσει τη μέθοδο απόφασης των εμπειρογνωμόνων στο πρόβλημα αξιολόγησης της επιπροσθετικότητας των έργων του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Επιπλέον, τόσο η νέα ασαφής πολυκριτηριακή μέθοδος όσο και η νέα πολυκριτηριακή μέθοδος με διακριτές και διατεταγμένες κλίμακες εφαρμόζονται στο πρόβλημα αξιολόγησης της επιπροσθετικότητας. Επίσης, το ασαφές σύστημα προσαρμόζεται για να μοντελοποιήσει τη μέθοδο απόφασης στο συγκεκριμένο πρόβλημα θεωρώντας ότι αυτή δεν μπορεί να εκφραστεί μαθηματικά. Κατά την εφαρμογή μελετιόνται τα αποτελέσματα σε έργα του Μηχανισμού Καθαρής Ανάπτυξης. Η πηγή των δεδομένων είναι το έργο ’’Business Opportunities for CDM Project Development in the Mediterranean” No 4.1041/D/02-003- 507.21086 του προγράμματος SYNERGY της Γενικής Διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενέργεια και τις μεταφορές.