Wstęp

Kolejny numer Studiów nad Rodziną, który oddajemy do rąk Czytelników, jest skromnym wkładem w tę dyskusję etyczną i społeczną, pół wieku po wydarzeniach rewolucji obyczajowej lat 60. XX w. Przewodnim tematem tego wydania są słowa: Szczęście – Zdrowie – Rodzina, wokół których koncentruje się refleksja naukowa autorów, którzy przygotowali swoje publikacje. Wskazane w przewodnim haśle rzeczywistości są ze sobą ściśle powiązane. Prawdziwe szczęście przez wielu utożsamiane jest z posiadaniem właściwego stanu zdrowia, jak i dobrze funkcjonującej rodziny.

Demograficzne uwarunkowania zapotrzebowania na usługi asystenckie i opiekuńcze wśród osób starszych w Polsce

Zapotrzebowanie na usługi asystenckie i opiekuńcze dla osób starszych determinowane jest między innymi uwarunkowaniami demograficznymi. Polska podobnie jak inne kraje rozwinięte doświadcza postępującego procesu starzenia się populacji, którego dynamika w najbliższych dziesięcioleciach znacznie wzrośnie. Starzenie się społeczeństw implikuje wiele wyzwań, w tym także konieczność zapewnienia opieki niesamodzielnym osobom starszym. Celem artykułu jest analiza wybranych demograficznych uwarunkowań procesu starzenia się społeczeństwa polskiego. Przedmiot dokonanej analizy stanowi weryfikacja hipotezy o zmniejszających się możliwościach sprawowania opieki nad osobami starszymi przez członków najbliższej rodziny w świetle postępującego procesu starzenia się społeczeństwa polskiego w perspektywie czasowej do 2080 roku. W artykule wykorzystano informacje zamieszczone w bazie danych Eurostatu (https://ec.europa.eu/eurostat/data/ database) oraz dane z badania pt: Stan zdrowia ludności Polski w 2014 r., którego wyniki opublikowano na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego (https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/stan-zdrowia-ludnosci-polski-w-2014-r-,6,6.html).

Wzbudzanie emocji samoświadomościowych jako strategia wykorzystywana przez rodziców dorosłych dzieci uzależnionych od alkoholu do wywoływania u nich zmiany zachowania

Celem artykułu jest przedstawienie jednej ze strategii wykorzystywanych przez rodziców do zaprzestania picia u ich dorosłych dzieci. Strategia ta opiera się na wzbudzaniu emocji samoświadomościowych. Do zilustrowania poruszonej problematyki wykorzystano wywiady swobodne i pogłębione przeprowadzone z rodzicami dorosłych dzieci z problemem alkoholowym. W oparciu o analizę uzyskanego materiału okazało się, że emocje takie jak wstyd i poczucie winy są powszechnie wykorzystywane w relacjach rodziców z ich dorosłymi pijącymi dziećmi. Wzbudzanie takich emocji ma na celu stymulowanie do zaprzestania picia i przestrzegania norm społecznych. Jednak nie wszystkie emocje, z perspektywy rodziców, sprzyjają zmianie zachowania.

Uzależnienia jako przyczyny nieważności małżeństw w prawie kanonicznym. Obraz na podstawie akt sądowych

W prawie kanonicznym istnieje instytucja orzeczenia nieważności małżeństwa. Powodem takiego orzeczenia może być jakaś wada zgody małżeńskiej, zaś do kategorii wady zgody małżeńskiej zalicza się psychiczną niezdolności do podjęcia podstawowych obowiązków małżeńskich (kan. 1095 nr 3 Kodeksu prawa kanonicznego z 1983 r.). Z kolei w tej grupie umieszcza się różnego rodzaju uzależnienia. W artykule zaprezentowano przypadki spraw sądowych związane z uzależnieniami od alkoholu, hazardu, Internetu, gier komputerowych, seksu, pornografii, pracy, osób, które doprowadziły do orzeczenia nieważności małżeństwa. Celem takiej prezentacji jest pokazanie przykładów zachowań, które będąc z punk-tu widzenia medycznego uzależnieniami, były jednocześnie kanonicznymi przesłankami do orzeczenia nieważności małżeństwa.

Sytuacja psychospołeczna rodzin z problemem uzależnienia

Uzależnienie nie jest wyłącznie problemem chorego, przeciwnie – rodzina, będąc najbliższym środowiskiem osoby uzależnionej bardzo mocno narażona jest na jej destrukcyjny wpływ. Nałóg jednego z członków najczęściej zaburza bowiem funkcje i strukturę całego systemu rodzinnego. Celem artykułu jest dokonanie empirycznej ilustracji sytuacji psychospołecznej rodzin z problemem uzależnienia – ustalenie jak sami pacjenci poradni odwykowych oceniają swoje relacje rodzinne. Do udziału w badaniu zaproszono zarówno osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych (alkoholu i narkotyków), jak i różnego rodzaju zachowań (głównie seksu i hazardu). Narzędziem gromadzenia danych był autorski kwestionariusz ankiety.

Obraz Boga jako Siły Wyższej wspomagającej terapię zaburzeń odżywania. Studium socjologiczne

Celem tekstu jest ukazanie obrazu Boga – Siły Większej odkrywanego w ramach terapii zaburzeń odżywania. Powstał on na bazie materiału empirycznego uzyskanego w ramach stadium przypadku osoby przeżywającej zaburzenia odżywania, która podjęła terapię w grupie Anonimowych Jedzenioholików. Zaburzenia odżywania miały u niech charakter anoreksji, uzależnienia od diety oraz bulimii. W ramach grupy badana osoba przechodzi etapy 12 kroków anonimowych jedzenioholików, które zakładają uznanie swojej bezradności wobec zaburzeń odżywania, odkrycia Siły Większej, która może przywrócić zdrowie, oddanie Bogu – Sile Większej własnego życia, budowanie poprzez modlitwę więzi z Bogiem, jakkolwiek jest On pojmowany. Studium przypadku przeprowadzono w oparciu o szereg wywiadów z młodą kobietę, deklarującą się jako katoliczka, silnie zdystansowana do instytucji Kościoła katolickiego, wierząca, wypełniająca odpowiadające jej praktyki religijne, mająca wysoki wskaźnik tolerancji religijnej, dla której Bóg jest istotą relacyjną – wyobrażeniem idealnego, kochającego w sposób bezwarunkowy Ojca.

Wstęp

Prezentowany numer kwartalnika „Studia nad Rodziną” stanowi tom poświęcony złożonym wyzwaniom związanym z funkcjonowaniem jednostki i rodziny w obliczu kryzysu. Przedstawiany tom stał się konsekwencją podejmowanych dyskusji w obszarze uniwersalności i interdyscyplinarności zagadnienia kryzysu. Współczesne życie codzienne jest pełne napięć, stresów i niepewności. Wielu socjologów twierdzi, że mamy obecnie do czynienia ze społeczeństwem ryzyka. Jednostka, ale także rodzina i inne grupy pierwotne, stają w obliczu niepewnej przyszłości i rozpadającej się więzi społecznej, wymagającej ciągłej rekonstrukcji, permanentnej pracy nad budowaniem więzi, związanej z pracą nad emocjami, czyli takiej, która unieważnia, zmienia i redefiniuje emocje partnerów interakcji oraz podmiotu działającego, dając, chociażby chwilowe, poczucie wzajemnej akceptacji i bezpieczeństwa życia grupowego. dotychczasowa teraźniejszość naznaczona jest istnieniem wielu zjawisk wyzwalających uczucie zagrożenia i lęku społecznego niemal we wszystkich sferach ludzkiej egzystencji. Pojawiający się kryzys gospodarczy i ekonomiczny, szybkość rozwoju cywilizacyjnego oraz przemiany w sferze społecznego i kulturowego funkcjonowania człowieka to zmiany kryzysogenne, burzące często w sposób traumatyczny dotychczasowy ład społeczny, wywołujący spadek kondycji i dobrostanu człowieka oraz zaburzenia w wielu wymiarach życia społecznego, w tym rodzinnego.