Polscy uczeni w służbie dyplomacji. Konferencja pokojowa w Paryżu w 1919 roku: ludzie, zadania, dylematy

Polska dyplomacja formowała się jeszcze przed odzyskaniem niepodległości, w okresie I wojny światowej. Jej zaczątki tworzyła powołana do życia w Warszawie w 1917 roku Rada Regencyjna. Jednym z zadań powstającego aparatu władzy były przygotowania na nadchodzącą konferencję pokojową. W tym celu starano się o pozyskanie kompetentnego grona uczonych, którzy weszli przede wszystkim w skład Biura Prac Kongresowych, działającego od 26 listopada 1918 do 1 lipca 1919 roku. Uczeni odegrali istotną rolę w pracach polskiej delegacji podczas konferencji pokojowej w Paryżu, choć nie tak wielką, jak oczekiwali.

„Co jest największym szczęściem młynarza? Że worki nie mówią”. Zarządzenia młyńskie w południowych Niemczech

W południowych Niemczech i całej Europie przed 1800 rokiem stereotyp „nieuczciwego młynarza” wypierał stopniowo pozytywny wizerunek tego zawodu, dziś wysoko cenionego. Badane źródła – przede wszystkim zarządzenia młyńskie i policyjne – pochodzą między innymi z dawnych miast cesarskich Augsburga, Kempten, Memmingen i Norymbergi, z margrabstw Brandenburg-Ansbach, Brandenburg-Bayreuth oraz z Saksonii. W rezultacie można stwierdzić, że: 1. Istnieje wiele zarządzeń młyńskich różnych ustawodawców (miasta, miejscowości targowe, terytoria) ze zróżnicowanych kulturowo regionów. 2. Liczne przepisy wspierały – poprzez sankcje oraz szczegółowe i prawnie wiążące objaśnienia – „dobre rządy” w młynach. 3. Pomimo regionalnego zróżnicowania oraz nakazywanej ochrony konsumentów, negatywny wizerunek zarządców młynów utrzymywał się przez długi czas. W konsekwencji nowożytne normy prawne i codzienne funkcjonowanie młynów muszą być rozpatrywane badawczo pod kątem historii regionalnej, historii prawa, aspektów społeczno-ekonomicznych i geograficznych.

Budowniczowie kamiennych mostów w łacińskiej Europie (XI–XIV wiek) w świetle źródeł pisanych

Budowa kamiennego mostu na rzece (zwłaszcza szerokiej) w pełnym średniowieczu była przedsięwzięciem bardzo skomplikowanym technicznie i logistycznie. Niestety, źródła sprzed połowy XIV w. prawie wcale nie informują o kosztach takich prac, musiały być one jednakże niebagatelne. Wybór materiału budowlanego przeznaczonego do realizacji projektu mostowego był uzależniony od jego dostępności, warunków geograficznych i charakteru (wielkość, głębokość) rzeki. Informacje zawarte w przeanalizowanych przekazach pisanych (w sumie dość nielicznych) prowadzą do wniosku, że w charakterze projektanta i bezpośredniego realizatora danego mostu zatrudniano wówczas najlepszych fachowców specjalizujących się przede wszystkim w budownictwie sakralnym i warownym. Co więcej, można pokusić się o tezę, że byli oni nierzadko sprowadzani z daleka, nawet z innych krajów. Nie powinno to dziwić, wszak w niektórych źródłach akcentowano expressis verbis techniczną i architektoniczną wyjątkowość mostowego przedsięwzięcia oraz ponadregionalną sławę osiągniętego efektu końcowego.

Johann Peter Ernst von Scheffler (1739–1810). Medyk i mineralog między Gdańskiem a Warszawą

Johann Peter Ernst von Scheffler (1739–1810) był jedną z najwybitniejszych osobowości gdańskich XVIII wieku. Ten lekarz o szerokim wachlarzu zainteresowań i rozległej sieci kontaktów doświadczył awansu do najwyższych kręgów uczonych w swoim mieście rodzinnym, zanim wyjechał do Warszawy w 1780 roku. Tam działał w otoczeniu króla, był łącznikiem komunikacyjnym między Warszawą i Gdańskiem oraz podróżował po Polsce jako mineralog.

Kościół luterański Gdańska w obliczu „kryzysu pobożności” pod koniec XVII wieku

W artykule przedstawiono doświadczenia gdańskiego Kościoła luterańskiego oraz wypracowany przez pietystów paradygmat jego upadku oraz naprawy życia chrześcijańskiego na przykładzie pism polemicznych Constantina Schütza (1646–1712) i Samuela Schelwiga (1643–1715). Pod koniec XVII wieku Kościół luterański musiał zmierzyć się z wysuwanymi przez pietystów propozycjami reform oraz opanować kryzys pobożności. Zarówno ortodoksyjni luteranie, jak i pietyści uznawali, że poprawa życia chrześcijańskiego jest konieczna, choć inaczej rozumieli jej założenia, co doprowadziło ostatecznie do rozłamu między nimi. W ten sposób pietystyczne próby zreformowania Kościoła zostały odrzucone, a poglądy ortodoksji ugruntowane jako jedynie słuszne.