Blijven werken met psychische klachten en een lage sociaaleconomische status

Samenvatting In dit artikel onderzoeken we de relatie tussen sociaaleconomische status (SES), psychische gezondheid en arbeid. Via een systematische literatuurreview hebben we onderzocht in hoeverre er een verband is tussen enerzijds SES, en anderzijds blijven werken en werkfunctioneren bij veelvoorkomende psychische klachten. Ook hebben we middels een kwalitatieve studie onder arboprofessionals, leidinggevenden en werknemers onderzocht welke factoren het blijven werken met psychische klachten voor werknemers met een lage SES belemmeren dan wel bevorderen. Op basis van de literatuurreview blijken SES-groepen niet te verschillen in hun werkfunctioneren bij psychische klachten. Wel vinden we enig bewijs dat een hoog inkomen en hoge beroepsklasse het blijven werken bevorderen. Daarnaast blijken uit de kwalitatieve studie factoren om te blijven werken met psychische klachten en een lage SES een samenspel te zijn van kenmerken van de werknemer, het werk en de leidinggevende. Waar financiële stress het blijven werken van werknemers met een lage SES belemmert, zijn potentiële bevorderende factoren: zelfinzicht, regelmogelijkheden in arbeidsinhoud, arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden, en een steunende leidinggevende. In de praktijk zijn er bij medewerkers met een lage SES echter minder mogelijkheden om deze gunstige voorwaarden te realiseren.

Van dubbeltjes en kwartjes, van krantenjongens en miljonairs

Sociale ongelijkheid is van alle tijden, maar ongeacht de aloude clichés telkens weer hoogst actueel. Ook nu is sociale ongelijkheid weer een issue. De wake-up call kwam dit keer van de Franse econoom Thomas Piketty. In zijn in 2014 verschenen boek Le Capital au XXIe Siècle beschrijft hij de hedendaagse ongelijkheid vooral in termen van meer vermogen versus minder arbeidsinkomen. Ook voor ons land kunnen de inkomensverschillen zoals (bijvoorbeeld gesignaleerd door de WRR in 2014 en het CBS in 2016) de maatschappelijke tegenstellingen markeren. De onlangs onder redactie van Paul de Beer en Maisha van Pinxteren verschenen bundel vertrekt vanuit een wat andere invalshoek. Hier wordt gekozen voor de opleiding als routekaart richting een nieuwe klassensamenleving, van aristocratie via democratie naar meritocratie. Simpel gezegd: kennis is macht. En niet afkomst, milieu of sociaaleconomische status maar opleiding en inzet plaveien de weg naar een maatschappij met nieuwe scheidslijnen.