Trends in arbeidsomstandigheden van werknemers in Nederland en Europa

Dit artikel beschrijft de arbeidsomstandigheden van werknemers in Nederland vergeleken met die in Europa (EU-15), en de veranderingen die zich hierin de afgelopen twintig jaren hebben voorgedaan. Het artikel maakt gebruik van twee grootschalige periodieke vragenlijstonderzoeken: de 'European Working Conditions Survey' (EWCS) en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). We zien dat Nederlandse werknemers betere arbeidsomstandigheden rapporteren dan de werknemers in Europa (de EU-15), met uitzondering van agressie en geweld door derden. Dit laatste wordt vooral veroorzaakt door de relatief grote groep werknemers in de dienstverlening in Nederland, die bovendien meer agressie en geweld rapporteert dan werknemers uit deze sector in de EU-15. Trendanalyses laten weinig tekenen zien van intensivering van werk sinds 2005 noch in Nederland, noch in de EU-15. De autonomie in het werk van Nederlandse werknemers is gedaald, maar Nederlandse werknemers onderscheiden zich hierin nog steeds gunstig vergeleken met werknemers in de EU-15. Effecten van het nieuwe werken zijn duidelijk zichtbaar in de vorm van het toenemen van beeldschermwerk, langdurig zitten tijdens werk, maar niet in veranderingen van werktijden of in problemen met de werk-privébalans. Nederlandse werknemers gebruiken op het werk vaker een computer, zitten meer dan werknemers in de EU-15, maar hebben minder werk-thuisinterferentie.

Het Nederlandse management accounting-onderzoek in internationale tijdschriften

Dit artikel geeft een beeld van de publicaties van Nederlandse management accounting-onderzoekers in internationale tijdschriften. De analyse heeft betrekking op 40 papers die zijn gepubliceerd in recente jaargangen van deze tijdschriften. Nederlandse management accounting-onderzoekers zijn duidelijk zichtbaar in de internationale tijdschriften. Enkele onderzoekers publiceren in tijdschriften die behoren tot de internationale top en subtop. Prestatiemanagement is het favoriete thema. Budgettering en cost management als de traditionele management accounting-onderwerpen krijgen gezamenlijk slechts de helft van de aandacht die prestatiemanagement voor zich opeist. De gehanteerde methoden zijn overwegend mainstream (in de zin van toetsend kwantitatief onderzoek), maar niet uitsluitend. Ook kwalitatief onderzoek komt regelmatig voor, in de vorm van case studies of interventionistisch onderzoek. Naast de economische theorie, spelen ook andere theorieën zoals de management control-theorie, een belangrijke rol bij de verklaring van het ontwerp en gebruik van management accounting-technieken.

De ‘in-control’ good practice van de Commissie Frijns lost slechts een deel van de puzzel op

De aanbevelingen van de Monitoring Commissie Corporate Governance (Commissie Frijns) (2005) over risicobeheersings- en controlesystemen zijn een belangrijke stap in de goede richting om de risicoparagraaf in het jaarverslag de noodzakelijke inhoud te geven. Deze commissie evalueert de toepassing van de code Tabaksblat (Commissie Corporate Governance, 2003), inclusief Best Practice bepaling II.1.4 inzake de risicoparagraaf in het jaarverslag. De invloed van Frijns is duidelijk zichtbaar in de jaarverslagen 2005 die in vergelijking tot 2004 meer inzicht verschaffen op het gebied van risico beheersing; zo’n 89% van de AEX- en Midkap-fondsen heeft in het jaarverslag een ‘in-control’ verklaring opgenomen. Maar de commissie Frijns laat nog steeds een aantal cruciale uitvoeringsvragen onbeantwoord. Er wordt onvoldoende richting gegeven aan het hanteren van normen bij de oordeelsvorming over het effectief zijn van de risico beheersingssystemen, over de interpretatie van het begrip tekortkoming, over de diepgang van de risicoparagraaf en over methoden en technieken voor het testen van de werking van systemen. In de praktijk zal dit blijven leiden tot onzekerheden en ongewenste misvattingen bij de opstellers van de risicoparagraaf en de gebruikers in de markt. Dit artikel gaat in op deze onduidelijkheden en misvattingen en houdt tevens een advies in om te komen tot een werkbare oplossing die rekening houdt met het feit dat de meeste ondernemingen nog maar net begonnen zijn met het formaliseren en verder professionaliseren van organisatiebrede risicobeheersingssystemen. Dit betekent ons inziens dat terughoudendheid moet worden betracht met regelgeving over het extern publiceren van het oordeel over de effectieve werking van de risicobeheersingssystemen. De vlag dekt immers de lading (nog) niet en mist de internationale aansluiting.

Koersreacties op aankondigingen van goodwill impairments in Nederland

De boekjaren 2001 en 2002 hebben zich gekenmerkt door miljardenverliezen van grote beursondernemingen door afboekingen op aangekochte goodwill. De nieuwe regelgeving omtrent de verwerking van goodwill in de jaarrekening volgens US GAAP heeft de bedrijfseconomische realiteit van de hoge acquisitieprijzen die met name eind jaren negentig zijn betaald, duidelijk zichtbaar gemaakt. Diverse Nederlandse ondernemingen die ook onder US GAAP rapporteren, hebben operationele verliezen moeten nemen door zogenoemde goodwill impairments, onder Nederlandse regelgeving bekend als duurzame waardevermindering van goodwill. In dit artikel onderzoeken we koersreacties op aankondigingen van goodwill impairments door Nederlandse ondernemingen. Onze analyse van de koersreactie op zeventien impairmentaankondigingen laat zien dat de koersreactie significant negatief is over een driedaagse tijdsperiode van één dag voor de aankondiging tot één dag na de aankondiging, maar dat de verandering van de marktwaarde van de ondernemingen gemiddeld genomen substantieel kleiner is dan de impairmentlast die aangekondigd wordt. Dit resultaat lijkt erop te wijzen dat de vermindering van de marktwaarde van de goodwill reeds grotendeels in de koers is verwerkt.