Dies irae

Het requiem (of de dodenmis) is een van de oudste en langst overlevende genres uit de westerse muziekgeschiedenis. Honderden jaren heeft het enkel bestaan in zijn oorspronkelijke gregoriaanse gedaante, maar vanaf ca. 1450 hebben heel wat grote componisten zich laten inspireren tot het schrijven van magistrale nieuwe dodenmissen. Dies Irae laat de lezer op toegankelijke wijze kennismaken met deze meesterwerken zonder dat muzikale voorkennis vereist is. Na een inleiding over de betekenis en structuur van de tekst en muziek van de aloude Latijnse dodenmis, volgt een kroniek in drie delen die de lezer door de geschiedenis van het requiem gidst. In aparte hoofdstukken komen alle grote en bekende requiems aan bod (onder meer van Mozart, Brahms, Verdi, Fauré, Britten en Webber), evenals enkele minder populaire maar minstens even aangrijpende werken (zoals de requiems van Ockeghem, Schütz, Weill, Ligeti, Stravinsky en Zimmermann). Elk requiem wordt volgens een vast stramien besproken, zodat de lezer vrijelijk kan grasduinen door verschillende perioden en composities: eerst wordt ieder werk muziekhistorisch gesitueerd, daarna volgt een korte bespreking van elk deel afzonderlijk. Door de besprekingen te koppelen aan één referentieopname per werk, kan de lezer de uitleg meteen ook aan de luisterpraktijk toetsen. Onder de leiding van Pieter Bergé, en met medewerking van Jan Christiaens werden alle bijdragen aan Dies Irae. Kroniek van het requiem geschreven door auteurs die als docent, onderzoeker of alumnus verbonden zijn aan de onderzoekseenheid Musicologie van de K.U.Leuven.

Een rijkdom aan stemmen en vormen, plaatsen en tijden. Nieuwe perspectieven op de cultuurkritiek

Deze bijdrage brengt het wetenschappelijke debat over de cultuurkritiek in kaart. Historici blijken over het algemeen striktere omschrijvingen te hanteren dan cultuurwetenschappers, literatuurwetenschappers en sociologen. Hun invulling van het begrip vertoont overlap met wat de geschiedvorsers aanduiden als maatschappij- of tijdkritiek. De historiografie over de door historici nauwgezet gedefinieerde cultuurkritiek blijkt bovendien vooral inzicht te verschaffen in de teksten van een gezelschap van witte, geprivilegieerde, westerse mannen. Deze beperkingen zijn in de afgelopen jaren door andere wetenschappers bevraagd, omdat zij nieuwe, vaak door het werk van Foucault, Said en andere postkoloniale denkers geïnspireerde vormen van cultuurkritiek waarnemen. Zo zijn er nieuwe definities en benaderingen ontstaan, die verhelderen dat cultuurkritiek op uiteenlopende manieren en door verschillende individuen en groepen wordt beoefend.

De beroepsbevolking tijdens de coronacrisis: dynamiek en steunmaatregelen

Samenvatting In het tweede en derde kwartaal van 2020 was er sprake van een uitzonderlijk grote arbeidsmarktmobiliteit. Dit artikel beschrijft deze mobiliteit en welke groepen het vooral betrof. Daarnaast wordt aandacht besteed aan steunmaatregelen van de overheid tijdens de coronacrisis. De centrale vraag is welke beroepsgroepen tijdens deze coronacrisis vooral werden getroffen en welke daarbij ook aanspraak hebben gemaakt op deze steunmaatregelen. Dit wordt bekeken voor het tweede kwartaal van 2020 door verschillende data-en administratiebestanden aan elkaar te koppelen. Uit de analyse blijkt dat vooral in de dienstverlenende beroepen de coronamaatregelen tot de grootste afname in het aantal werkenden heeft geleid. Werknemers in deze beroepsgroepen waren relatief vaak werkzaam in een bedrijf dat gebruikmaakte van steunmaatregelen (NOW) en dat was ook het geval voor zelfstandigen met een creatief beroep (TOZO). De genuanceerde inzichten per beroepsgroep op basis van de gekoppelde bestanden bieden aanvullende inzichten over de arbeidsmarktdynamiek tijdens de coronacrisis.

Nood breekt steeds oude thuiswerkwetten en vraagt om nieuwe

De gezondheidsrisico's van het coronavirus werden dit voorjaar zwaarder gewogen dan de risico's rondom controle, coördinatie, collaboratie, cohesie en creativiteit die de doorbraak van 'telethuiswerken' de afgelopen vijftig jaar hebben belemmerd. De recente geschiedenis leert ons dat telethuiswerken, gezien als utopie én dystopie, in het verleden door verschillende crises werd afgedwongen. Steeds vanuit verschillende waarden. Steeds mondjesmaat. Nu vanuit de waarde gezondheid. Maar nog nooit op zo'n grote schaal, zó intensief en zó inclusief. Een historisch overzicht:

Op weg naar temporeel onderzoek

Ondanks de toenemende schaal van onderzoek naar tijd in arbeid en organisatie groeit de kennis over temporele zaken maar nauwelijks. Dit artikel wijdt dit aan de aanhoudende populariteit van het differentiële paradigma en ziet de probleem-methode discrepantie die hier het gevolg van is als bron van tegenstrijdigheden en vaagheden. Het geeft een beknopte samenvatting van de ontologieën, epistemologieën en methodologieën van de differentiële en temporele paradigma's en geeft onderzoekers tips om keuzes die temporeel onderzoek blokkeren of belemmeren te vermijden. Vervolgens introduceert het een eenvoudig onderzoeksinstrument, de tijdscoop, dat het ontwerp van temporeel onderzoek ondersteunt door het tijdvenster te specificeren waardoor fenomenen geobserveerd en gemeten worden. In aanmerking nemend dat de uitdrukking 'over tijd' geen betekenis heeft zonder passende verwijzing naar klok-en-kalendertijd, is het gebruik van de tijdscoop noodzakelijk om de temporele trajecten van fenomenen te bepalen, wat de eerste stap is in temporeel onderzoek. Na introductie van waarachtigheid en betekenisvolheid als eisen waaraan moet worden voldaan, worden de parameters van de tijdscoop beschreven en wordt gedemonstreerd wat hun betekenis is voor de verkregen afbeeldingen van fenomenen. Betoogd wordt dat onderzoekers tot een beter begrip van fenomenen kunnen komen door meervoudige tijdscopen te gebruiken, die gekenmerkt worden door verschillende foci en zoom-niveaus. Aangezien het gebruik van de tijdscoop nog in de kinderschoenen staat, worden enkele heuristieken gegeven die aan zulke exploraties richting kunnen geven.

Het belang van werkkapitaalbeheer

Problemen met het werkkapitaal zijn vaak indicatoren voor moeilijke situaties in ondernemingen in het algemeen, zoals blijkt uit recente voorbeelden, maar ze hebben natuurlijk ook kenmerken van eigen aard. In dit artikel wordt daarom het oog gericht op de geschiedenis en de toekomst van het beheer van het werkkapitaal. Wij beschrijven eerst de “state of the art” in vier opmerkelijke jaren: 1900, 1930, 1960 en 1990. In deze jaren prevaleerden respectievelijk een operationele aanpak, een boekhoudkundige aanpak, een economische benadering en een vermogensmarktvisie. Daarbij geven we aan, waar zich tegenwoordig knelpunten in het werkkapitaalbeheer voordoen. We laten zien dat alle benaderingen hun verdiensten hebben voor het huidige beleid. Dit stelt ons in staat om praktische en academische stappen voor te stellen richting het jaar 2020. In dit themanummer wordt het werkkapitaalbeheer door verschillende auteurs van diverse standpunten bezien. In dit artikel wordt kort op deze bijdragen ingegaan.

Embryotransplantatie bij het paard: onmisbaar in de moderne fokkerij

Embryotransplantatie bij het paard is een voortplantingstechniek waarbij een embryo van een waardevolle donormerrie wordt uitgespoeld en overgeplant in een draagmerrie. Dit heeft tal van voordelen. Praktisch behelst deze techniek verschillende aspecten. Vooraf dient de cyclus van de draagmerrie gesynchroniseerd te worden met die van de donor. Daarna dient men op het juiste tijdstip het embryo uit de baarmoeder van de drachtige donormerrie te spoelen. Na het opzoeken en wassen van het embryo wordt het ingeplant bij de draagmerrie of receptor. Na de geboorte wordt het veulen nog geruime tijd door de receptor gezoogd. Bij het spoelen van de donormerrie wordt in ongeveer 50% van de gevallen een embryo gecollecteerd en na het overplanten van een embryo wordt uiteindelijk gemiddeld 70% van de receptormerries drachtig. Uiteraard worden deze percentages in de praktijk door verschillende factoren beïnvloed. Deze factoren hebben zowel betrekking op de donor als op de receptor.

De controller in beweging

Een controller functioneert in een organisatie, waarin verschillende stakeholders actief zijn die zich onderscheiden door verschillende machtsposities en belangen. Het doel van deze bijdrage is om meer inzicht te geven in de invloed van stakeholders binnen een organisatie op de ontwikkeling van de rol van business controller. Hierbij staat met name de vraag centraal welke factoren de ontwikkeling van de controllersfunctie bevorderen dan wel belemmeren. Naast een literatuurstudie is hiertoe een exploratieve casestudie uitgevoerd, waarbij gebruik is gemaakt van de stakeholder salience-theorie.