Συμβιώνοντας με τον ασθενή με χρόνια νεφρική νόσο
Στόχος: Η διερεύνηση της ψυχικής και της σωματικής υγείας των συζύγων-φροντιστών ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ), ο προσδιορισμός των παραγόντων που αυξάνουν την αίσθηση της επιβάρυνσης τους και η σύγκριση τους με μια ομάδα συζύγων ατόμων χωρίς ΧΝΝ. Μέθοδος: Η παρούσα έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Νεφρολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων και συμμετείχαν 50 σύζυγοι - φροντιστές ασθενών με ΧΝΝ από όλα τα ειδικά ιατρεία της Νεφρολογικής Κλινικής. Οι σύζυγοι-φροντιστές χωρίστηκαν σε δύο υποομάδες, ανάλογα με το αν οι ασθενείς βρίσκονταν εντός νεφρικής κάθαρσης. Επίσης, συμπεριλήφθηκε μια ομάδα 50 συζύγων από το γενικό πληθυσμό ατόμων χωρίς ΧΝΝ. Τα κριτήρια ένταξης ήταν ίδια για τις δύο ομάδες και διέφεραν μόνο στην ύπαρξη ΧΝΝ. Οι παράγοντες που μελετήθηκαν ήταν η επιβάρυνση φροντιστή, η κατάθλιψη, το άγχος, η σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής, η ντροπή και σημαντικοί δημογραφικοί παράγοντες και χρησιμοποιήθηκαν τα εξής ερωτηματολόγια: PHQ-9, GAD-2, Zarit Burden Interview, EQ-5D- 3L, OAS, λίστα συμπτωμάτων υγείας και ερωτηματολόγιο δημογραφικών. Οι στατιστικές αναλύσεις έγιναν με τα προγράμματα Excel, SPSS και STATA.Αποτελέσματα: Η μέση επιβάρυνση στο σύνολο των συζύγων-φροντιστών ήταν 27.26 (SD, 18.33), δηλαδή ήπια - μέτρια επιβάρυνση. Η μέση τιμή κατάθλιψης ήταν 5.64 (SD, 4.80), δηλαδή ήπια κατάθλιψη. Αντίστοιχα, η μέση τιμή στο άγχος ήταν 1.90 (SD, 1.64). Τέλος, τα επίπεδα συνολικής εξωτερικής ντροπής (μ.ο. 10.98, SD 13.39) βρέθηκαν εντός των μέσων τιμών για τον ελληνικό πληθυσμό. Ο μέσος όρος του EQ5D index (0.747, SD 0.213) και η μέση τιμή του σκορ στην EQ5D VAS (70.86, SD 16.97) αναδεικνύουν καλή ποιότητα ζωής. Οι δυο υπο-ομάδες διέφεραν (P=0.031) στην αυτοαξιολόγηση του επιπέδου υγείας που ήταν υψηλότερη στους συζύγους των ασθενών εκτός νεφρικής κάθαρσης. Η κατάθλιψη και το μηνιαίο εισόδημα βρέθηκαν να επηρεάζουν στατιστικά πάρα πολύ σημαντικά την αίσθηση επιβάρυνσης (B = 2.57, P ≤ .001 και B = -5.95, P ≤ 0.050 αντίστοιχα). Βρέθηκαν ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ της πλειοψηφίας των παραγόντων (p≤0.001). Στην ομάδα των συζύγων των υγιών τα επίπεδα ψυχικής και σωματικής υγείας ήταν παρόμοια καλά. Κατά τη σύγκριση των δύο ομάδων προέκυψαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μόνο στην αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν αρνητικά στη σχέση. Επίσης, οι σύζυγοι των ασθενών ανέφεραν υψηλότερη ικανοποίηση από το γάμο τους από ότι οι σύζυγοι των υγιών (P=0.015). Συμπεράσματα: Η ψυχική και σωματική υγεία των συζύγων – φροντιστών ασθενών με ΧΝΝ είναι σε καλά επίπεδα και δε διέφερε από τους συζύγους ατόμων χωρίς ΧΝΝ. Από την παρούσα έρευνα επιβεβαιώθηκε η ισχυρή επίδραση της κατάθλιψης στην αίσθηση επιβάρυνσης και η αρνητική σχέση της με το μηνιαίο εισόδημα, ανεξαρτήτως των υπολοίπων παραγόντων. Ο σχεδιασμός προγραμμάτων ψυχολογικής υποστήριξης και οικονομικής ενίσχυσης της οικογένειας των ασθενών αποτελεί μια απαραίτητη διάσταση της πρόληψης και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.