Orthodox culture and collective identity in the ottoman balkans during the eighteenth century
<p>Τό ζήτημα τής συλλογικής ταυτότητας στήν ’Οθωμανική Βαλκανική καί ή<br />συμβολή τής ’Ορθόδοξης εκκλησιαστικής παράδοσης στή διάπλαση τού<br />αύτοπροσδιορισμοΰ τών πληθυσμών τής περιοχής κατά τον δέκατο όγδοο<br />αιώνα εξετάζονται σέ πολλαπλά επίπεδα. ’Αρχικά σκιαγραφειται ή εικόνα<br />όπως αναδύεται από τις πηγές, μέ άφετηρία απόπειρες νά άναπαραστηθεΐ<br />γραφικά ή εθνολογία τής περιοχής σέ γλωσσικούς χάρτες τής Εύρώπης. Πε-<br />ριγράφεται εν συνεχεία τό φαινόμενο τών επάλληλων διασπορών ώς συνεκτικός<br />παράγοντας πού ενοποιούσε τή Βαλκανική κοινωνία πριν τή διάσπασή<br />της από τά εθνικά κράτη. Εξετάζεται επίσης ό ρόλος τής ’Ορθόδοξης<br />Εκκλησίας, τού συστήματος τής άνώτερης παιδείας καί τού εμπορίου<br />ώς οί δυναμικοί συντελεστές πού διαμόρφωναν τήν ενιαία κοινότητα τών<br />λαών τής περιοχής καί σημειώνεται ή ρευστότητα καί συνεχής μεταλλαγή<br />τών γλωσσικών ταυτοτήτων, Έπισημαίνεται ότι άποτέλεσμα τής έπενέρ-<br />γειας τών τριών αύτών συντελεστών ύπήρξε ή εύρύτατη διάδοση καί καθιέρωση<br />τής ελληνικής γλώσσας ώς οργάνου τής επικοινωνίας στή Νοτιοανατολική<br />Ευρώπη πριν τό 1821. Τονίζεται ότι πολλές άπό τις πολιτισμικές<br />εκδηλώσεις πού είχαν ώς όργανο τήν ελληνική γλώσσα δέν πρέπει νά έρμη-</p><p>γεύονται ώς εθνικά καθορισμένα φαινόμενα καί μέ το ίδιο πνεύμα άνα-<br />σκευάζεται ό ιστοριογραφικός αναχρονισμός ότι δήθεν ή Εκκλησία τής<br />Κωνσταντινουπόλεως κατά την εποχή αυτή δοκίμασε να «έξελληνίσει» τούς<br />αλλόγλωσσους ’Ορθόδοξους πληθυσμούς τής Βαλκανικής.<br />Οί γενικότερες ερμηνευτικές θέσεις τής μελέτης εικονογραφούνται μέ<br />συγκεκριμένα παραδείγματα, πού άναδεικνύουν τή ρευστότητα των ταυτοτήτων<br />στήν προεθνική κοινωνία. Τα παραδείγματα περιλαμβάνουν τις περιπτώσεις<br />τού Θεοδώρου Καβαλλιώτη, τού Ναούμ Ramniceanu καί τού Διονυσίου<br />Φωτεινού, πού εμφανίζονται ώς εκπρόσωποι μιας κοινωνικής καί<br />πολιτισμικής πραγματικότητας, τήν όποια σάρωσε από τό προσκήνιο τής<br />Ιστορίας ή Ισχύς των εθνικισμών.</p>