Спричиненість іронічної вербальної реакції на маніпуляцію позитивом

Causes of Ironic Verbal Response to Positive ManipulationThis article analyses verbal expressions of ironic reaction to the manipulative use of compliments and speech markers of favourable attitude to the addressee. It is based on Ukrainian-language material. The study focuses on one particu­lar type of response to the manipulative tactic of increasing the interlocutor’s significance, a glaring example of positive manipulation strategy. The tactic under consideration essentially consists in communicating information which is favourable to the interlocutor by means of compliments, praises and utterances conveying a positive attitude, employed with a view to changing the interlocutor’s behaviour or their mental state in the manipulator’s interest.The article considers verbal irony as a reaction to positive manipulation in formal and informal settings, taking into account differences in the degree of familiarity between the interlocutors, their age, gender, status, social roles and the type of relations between them.The study identifies the main reasons of ironic reactions to positive manipula­tion: exaggerated positive evaluation or excessively positive attitude to the addressee; unsuccessful choice of the subject of positive evaluation or the form of the com­pliment; marking the compliment with surprise or doubt that the addressee has certain positive qualities; the nature of the communicative situation or the content of utterances which accompany positive manipulation; requests which contradict values, norms of social conduct or intentions of the addressee; violation of distance during the conversation, in particular ignoring the level of familiarity, status and age hierarchy; negative experience of previous communicative encounters with the manipulator.The study also identifies the subjects of evaluation and the topics of manipu­lative compliments which provoke ironic reaction on the part of the addressee. It pinpoints the content of utterances with covert ironic reaction to manipula­tive praise or manipulative expression of favourable attitude. As established, the dominant semantic type of manipulative utterances which cause ironic reactions in situations of inter-gender interaction are the compliments which characterise the interlocutor’s appearance.Przyczyny ironicznej reakcji werbalnej na manipulację pozytywną Niniejszy artykuł analizuje ironiczną reakcję werbalną adresata na manipu­lacyjne użycie komplementów i elementów wyrażających przychylne nastawie­nie. Opierając się na materiale w języku ukraińskim, skupia się na określonym typie reakcji na taktykę manipulacji polegającą na podnoszeniu znaczenia rozmówcy i stanowiącą jaskrawy przykład strategii pozytywnej manipulacji. Istota rozważanej taktyki polega na przekazywaniu informacji, które stawiają rozmówcę w korzystnym świetle: zastosowanie komplementów, pochwał i wypo­wiedzi wyrażających pozytywne nastawienie ma na celu zmianę zachowania rozmówcy lub jego stanu psychicznego w interesie manipulatora.Artykuł omawia ironię słowną jako reakcję na manipulację pozytywną w sytuacjach formalnych i nieformalnych, biorąc pod uwagę różnice w stopniu wzajemnej znajomości oraz wieku, płci, statusie, rolach społecznych i rodzaju relacji pomiędzy rozmówcami.Analiza materiału pozwoliła na ustalenie głównych przyczyn ironicznych reakcji na manipulację pozytywną: przesadnie pozytywna ocena lub przesadnie pozytywne podejście do adresata; nieudany wybór przedmiotu pozytywnej oceny lub formy komplementu; obecność elementu zaskoczenia, że adresat ma określone pozytywne cechy, lub wątpliwości, czy je ma; charakter sytuacji komu­nikacyjnej lub treść wypowiedzi towarzyszących manipulacji; wyrażenie przez manipulatora oczekiwań sprzecznych z wartościami, społecznymi normami postępowania lub intencjami adresata; naruszenie dystansu podczas rozmowy, w szczególności ignorowanie stopnia zażyłości, statusu i hierarchii wiekowej; negatywne doświadczenia z poprzednich interakcji z manipulatorem.Omawiany materiał pozwolił także wskazać przedmioty oceny i tematy komplementów, które wywołują ironiczną reakcję adresata, oraz scharakte­ryzować treść wypowiedzi, które zawierają zawoalowaną ironiczną reakcję na manipulacyjne pochwały lub elementy wyrażające przychylne nastawienie. Jak ustalono, dominującym elementem semantycznym wypowiedzi manipu­lacyjnych, które wywołują ironiczne reakcje w interakcji między rozmówcami przeciwnej płci, są komplementy odnoszące się do wyglądu rozmówcy.