Η ελευθερία του άλλου

2021 ◽  
Author(s):  
Κωνσταντίνος Δημητρίου
Keyword(s):  
Philosophie Des Geistes

Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση των εννοιών της ελευθερίας και της παιδείας στη φιλοσοφία του Hegel μέσα από την ανάλυση των θέσεών του σε μια σειρά από κείμενα που πραγματεύονται τη σχέση των ατόμων με την πολιτική κοινότητα. Παρότι τα ύστερα εγελιανά έργα λειτουργούν ως θεωρητικός ορίζοντας για την έρευνα, η παρουσίαση πρώιμων ιδεών σε αδημοσίευτα γραπτά του Hegel προηγείται, προκειμένου να διερευνηθούν τυχόν συνάφειες ή διαφορές μεταξύ τους.Σημείο εκκίνησης αποτελούν ορισμένα χειρόγραφα του νεαρού Hegel, τα ο-ποία συντάχθηκαν κατά την περίοδο της Βέρνης και της Φραγκφούρτης. Εκεί, ο Hegel αποπειράται να προσδιορίσει τη σχέση της ατομικής ελευθερίας με την πολιτική κοινότητα σε νεωτερικό και προνεωτερικό πλαίσιο. Στο χειρόγραφο Η θετικότητα της χριστιανικής θρησκείας (Die Positivität der christlichen Religion, 1795/1796) ο Hegel διακρίνει την ελευθερία ως αυτονομία από την εξωτερική αυθεντία. Παράλληλα υπογραμμίζει τη σημασία του κράτους για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και της εσωτερικότητας. Την ίδια περίοδο ο Hegel στρέφει την προσοχή του στην αρχαία δημοκρατία, την οποία προσεγγίζει ως κατεξοχήν παράδειγμα εναρμόνισης του ατό-μου με την κοινότητά του. Στο χειρόγραφο Το πνεύμα του εβραϊσμού (Der Geist des Judentums, 1798) η αυτενέργεια αναδεικνύεται ως συστατικό στοιχείο της πολιτικής αυτονομίας. Μεταξύ των ετών 1799 και 1802 ο Hegel συγγράφει μία σειρά κειμένων για την κατάσταση της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όπου εκθέτει την υπεροχή του όλου εν σχέσει προς τα μέρη ως ουσιαστικό χαρακτηριστικό της κρατικής συγκρότησης. Η θέση αυτή επανέρχεται στο χειρόγραφο Φιλοσοφία του πνεύματος (Philosophie des Geistes, 1805/06), στο οποίο εντοπίζονται οι απαρχές της ύστερης εγελιανής πολιτικής φιλοσοφίας. Κατά την ανάλυση του χειρογράφου προκύπτει η επικριτική στάση του Hegel στις προκείμενες και τα αποτελέσματα των θεωριών του κοινωνικού συμβολαίου, όπως και η σημασία που αποδίδει στην παιδεία (Bildung) και την αλλοτρίωση (Entäußerung) για την ενότητα της μερικής με τη γενική βούληση. Η ιστορικώς ανακύπτουσα νεωτερική αρχή της ατομικότητας (Individualität) και ο προσδιορισμός του κράτους ως τεχνάσματος (List) οδηγούν την έρευνα στην εξέταση του εγελιανού στοχασμού περί ελευθερίας στο ύστερο έργο Βασικές γραμμές της φιλοσοφίας του δικαίου (Grundlinien der Philosophie des Rechts, 1820).Σε αυτό το σημείο η έρευνα εστιάζει κυρίως στο τρίτο μέρος του κειμένου με τον τίτλο ήθος (Sittlichkeit), εκθέτοντας τον τρόπο με τον οποίο το ορθολογικό κράτος θεμελιώνεται στην καλλιέργεια των ατόμων και στην άρση του ατομισμού. Η αναβίβαση της ιδιαιτερότητας στην πολιτική οπτική προκύπτει ως αποτέλεσμα της παιδευτικής λειτουργίας της αστικής κοινωνίας εν συνόλω και του θεσμού των σωματείων ειδικότερα. Για τον Hegel η εξασφάλιση θέσης και ικανοποίησης υποκειμενικών σκοπών σε μη πολιτικά πεδία δράσης συμβάλλει στη διαμόρφωση του πολιτικού φρονήματος, όπου το ατομικό πράττειν προσδιορίζεται από καθήκοντα και δικαιώματα. Μετά την έκθεση της λειτουργίας των επιμέρους κρατικών εξουσιών η έρευνα μεταβαίνει καταληκτικά στην εγελιανή οπτική περί παγκόσμιας ιστορίας, την οποία προσεγγίζει ως ορθολογική ανασυγκρότηση των ιστορικών φαινομένων βάσει της έννοιας της ελευθερίας.

Kommentar zu den grundlegenden Abschnitten von Hegels Philosophie des Geistes

Books Abroad ◽  
1938 ◽  
Vol 12 (3) ◽  
pp. 342
Author(s):  
Gustav Mueller ◽  
Caspar Nink
Keyword(s):  
Philosophie Des Geistes

scholarly journals Therapiebeziehung und duale Philosophie des Geistes

2020 ◽  
Vol 10 (1) ◽  
pp. 37-43
Author(s):  
Gianfranco Basti
Keyword(s):  
Philosophie Des Geistes

In diesem Beitrag werden Prinzipien der Therapiebeziehung umrissen, die auf einer dualen Anthropologie basieren, die typisch für den intentionalen Ansatz der Kognitionswissenschaften und sowohl der scholastischen als auch der phänomenologischen Tradition angehören. Dieser Ansatz basiert auf dem Prinzip, dass das Ich nicht objektivierbar ist und daher auf dem Prinzip, dass die Therapiebeziehung darin besteht, dem Ich seine Dynamik zurückzugeben, seine Fixierung auf ein immer unangemessenes Selbstbild, das durch die Umwelt oder das Individuum selbst hervorgerufen wird, zu vermeiden und ihm so seine konstruktive Beziehung zur Realität zurückzugeben. Die duale Anthropologie bietet auch eine physikalisch-mathematische Grundlage, die auf der Unterscheidung von Energie und Information basiert, die Lebewesen und insbesondere Menschen als «offenes» System im ständigen gegenseitigen Energieund Informationsaustausch mit der physischen und zwischenmenschlichen Umwelt definiert. Das bedeutet, dass der Geist und seine höheren Funktionen (Intellekt und Wille) nicht «im» Gehirn, sondern in die Schnittstelle zwischen dem Gehirn und seiner Umgebung verortet werden, wodurch der Begriff «Person» als ein für die intersubjektive Beziehung offenes Individuum eine Grundlage erhält, die – entgegen der modernen, schizophrenen Dualismen «Materie» und «Geist», «Physik» und «Metaphysik», «Wissenschaft» und «Humanismus» – in der Lage ist, in einer harmonischen Synthese das Beste der modernen Wissenschaft mit dem Kern der grossen metaphysischen Traditionen zu vereinen, jenseits der sukzessiven Unterscheidungen von Glaubensrichtungen und Kulturen.

scholarly journals Relação entre Estado e Religião no § 552 A da ECF (III) de Hegel

2017 ◽  
Vol 8 (1) ◽  
pp. 252-276
Author(s):  
Paulo Roberto Konzen
Keyword(s):  
Philosophie Des Geistes

O objetivo do trabalho é expor e analisar a Anotação do § 552 (= § 552 A) da Enciclopédia das Ciências Filosóficas em Compêndio (Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften im Grundrisse), de G. W. F. Hegel, que examina a chamada “Relação entre Estado e Religião” (Verhältnis von Staat und Religion). O § 552 A consta mais precisamente na subdivisão “?. A História Mundial” (?. Die Weltgeschichte), da subseção “C. A Eticidade” (C. Die Sittlichkeit), da “Segunda Seção: O Espírito Objetivo” (Zweite Abteilung: Der objektive Geist), da “Terceira Parte: A Filosofia do Espírito” (Dritter Teil. Die Philosophie des Geistes) da obra citada, por isso, ECF (III). Trata-se de conteúdo assaz importante e com diversos aspectos atuais. Além disso, é uma pesquisa, exposição e análise crítico-filológica, histórica e hermenêutica da obra de Hegel, buscando apreender devidamente os diversos conceitos citados. Com isso, em suma, se pretende compreender, de forma apropriada, o pensamento hegeliano, examinando a sua obra diante das circunstâncias em que foi exposta, evitando as muitas exposições e interpretações equivocadas, pois há uma disputa entre o que Hegel, a princípio, disse e o que dizem que ele disse e/ou do que deveria ou poderia ter dito. Por isso, o texto propositadamente possui muitas citações, notas e aspas.

Das Leib-Seele-Problem

2011 ◽  
Author(s):  
Ansgar Beckermann
Keyword(s):  
Philosophie Des Geistes

Seit der Antike ist die Frage nach der Existenz und Natur der Seele zentrales Thema der Philosophie. Dieses kompakte, didaktisch aufbreitete Studienbuch zeichnet die Konturen der seit zweitausend Jahren andauernden Debatte nach bis zu den aktuellen Strömungen der Philosophie des Geistes. Damit bietet es einen Überblick über die wichtigsten Positionen und Argumente zu der Frage, wie sich unser mentales Leben zu den neuronalen Prozessen in unseren Hirnen verhält. Leib und Seele - Körper und Geist: Ein klassisches Thema von anhaltender Aktualität!

Sign in / Sign up

Export Citation Format

Share Document