Εφαρμογή των laser στην απομάκρυνση του οδοντικού επιχρίσματος από τους ριζικούς σωλήνες οπίσθιων δοντιών

Τα laser έχουν προταθεί ως συμπληρωματική μέθοδος για να ενισχύσουν τη δράση των υγρών διακλυσμού και να βελτιώσουν την απομάκρυνση του οδοντινικού επιχρίσματος από το σύστημα των ριζικών σωλήνων. Σκοπός της διδακτορικής διατριβής ήταν η σύγκριση των laser Ερβίου -Er: YAG laser και Er, Cr: YSSG laser- ως προς την απομάκρυνση του οδοντινικού επιχρίσματος από τις εγγύς ρίζες των πρώτων γομφίων της κάτω γνάθου. Το δείγμα αποτελούταν από 100 πρώτους γομφίους κάτω γνάθου (εγγύς ρίζες). Πραγματοποιήθηκε τρισδιάστατη απεικόνιση των δοντιών με υπολογιστική τομογραφία κωνικής δέσμης (CBCT). Το δείγμα επιλέχθηκε με κριτήρια τη μορφολογία των ριζικών σωλήνων στην εγγύς ρίζα (κατά Vertucci ΙI και IV), την απουσία τερηδόνας, κατάγματος, απορρόφησης, ενασβεστίωσης, προηγούμενης ενδοδοντικής θεραπείας και την πλήρη διάπλαση του ακρορριζίου. Μετά την εξαγωγή, τα δόντια συντηρήθηκαν σε διάλυμα 5% NaOCl για 2 μέρες και, κατόπιν, σε διάλυμα 0,1% θυμόλης μέχρι την έναρξη των πειραματικών διαδικασιών. Οι εγγύς ρίζες και η μύλη των γομφίων αποκόπηκαν με διαμάντια κυλινδροκωνικού σχήματος σε χειρολαβή υψηλών ταχυτήτων. Τα ακρορρίζια επενδύθηκαν με κερί και τοποθετήθηκαν σε ακρυλικές βάσεις. Ακολούθησε η μηχανοκίνητη προπαρασκευή των ριζικών σωλήνων με το μηχανοκίνητο σύστημα νικελίου τιτανίου Protaper Gold μέχρι το F2 (25/0.08). Μετά τη χημικομηχανική επεξεργασία, τα 96 δείγματα διαχωρίστηκαν σε 2 κύριες πειραματικές ομάδες ανάλογα με το μήκος κύματος, που εφαρμόστηκε: Ι. Er, Cr: YSGG laser (2780nm) και II. Er: YAG laser (2940nm). Τα υπόλοιπα 4 δείγματα χρησιμοποιήθηκαν ως μάρτυρες (ομάδα ελέγχου). Καθεμιά από τις δύο ομάδες διαχωρίστηκε σε δύο υποομάδες Α και Β, ανάλογα με το πρωτόκολλο του τελικού διακλυσμού πριν την ακτινοβόληση. Στην υποομάδα Α, πραγματοποιήθηκαν ενδιάμεσοι διακλυσμοί με διάλυμα 1ml αποσταγμένου νερού και τελικός διακλυσμός με 10ml αποσταγμένο νερό. Στην υποομάδα Β, πραγματοποιήθηκαν ενδιάμεσοι διακλυσμοί με διάλυμα 1ml 5% NaOCL και τελικός διακλυσμός με 5ml 17% EDTA για 60΄΄, 5ml 5% NaOCL και 5ml αποσταγμένο νερό. Κάθε υποομάδα χωρίστηκε σε 4 υποκατηγορίες ανάλογα με την εφαρμοζόμενη ισχύ laser. Κάθε υποκατηγορία αποτελούταν από 6 δείγματα (n=6, 3 μορφολογίας ΙΙ και 3 μορφολογίας IV κατά Vertucci). Οι υποκατηγορίες της κάθε υποομάδας της Ομάδας Ι ήταν:1. Er, Cr: YSGG laser (1,25 W, 25mJ, 50Hz, 140μs), 2. Er, Cr: YSGG laser (1,5 W, 30mJ, 50Hz, 140μs), 3. Er, Cr: YSGG laser (2W, 40mJ, 50Hz, 140μs), 4. Er, Cr: YSGG laser (2,5 W, 50mJ, 50Hz, 140μs). Οι υποκατηγορίες της κάθε υποομάδας της Ομάδας ΙΙ ήταν:1. Er: YAG laser (0,75W, 30mJ, 25Hz, 300μs), 2. Er: YAG laser (1,25 W, 50mJ, 25Hz, 300μs), 3. Er: YAG laser (1,75W, 70mJ, 25Hz, 300μs), 4. Er: YAG laser (2W, 80mJ, 25Hz, 300μs). Τα δόντια της ομάδας ελέγχου προπαρασκευάστηκαν, όπως οι πειραματικές ομάδες, αλλά δεν ακτινοβολήθηκαν. Στους 2 γομφίους, πραγματοποιήθηκαν ενδιάμεσοι διακλυσμοί με 1ml αποσταγμένου νερού και τελικός διακλυσμός με 10ml αποσταγμένο νερό (υποομάδα Α). Στους άλλους 2 γομφίους, πραγματοποιήθηκαν ενδιάμεσοι διακλυσμοί με διάλυμα 1ml 5% NaOCL και τελικός διακλυσμός με 5ml 17% EDTA για 60΄΄, 5ml 5% NaOCL και 5ml αποσταγμένο νερό (υποομάδα Β). Για τη μελέτη του δείγματος, οι εγγύς ρίζες τεμαχίστηκαν κατά μήκος της παρειογλωσσικής διάστασης σε δύο μέρη - άπω και εγγύς. Διατηρήθηκε το εγγύς τμήμα της ρίζας ενώ το άπω απορρίφθηκε. Τα εγγύς τμήματα τοποθετήθηκαν σε κατάλληλες στρογγυλές βάσεις και ακολούθησε η επανθράκωσή τους προκειμένου να παρατηρηθούν στο ηλεκτρονικό σαρωτικό μικροσκόπιο. Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν σε μεγέθυνση 2000x εντός μιας πολύ μικρής περιοχής (10μm). Οι ψηφιακές εικόνες λήφθηκαν από το κέντρο του μυλικού, μέσου και ακρορριζικού τριτημορίου του ριζικού σωλήνα. Για τη βαθμολόγηση του δείγματος, υπολογίστηκε το ποσοστό των υπολειμμάτων του οδοντινικού επιχρίσματος σε επιφάνεια ψηφιακής εικόνας SEM: Σκορ 0: Απουσία υπολειμμάτων, Σκορ 1: Μικρό ποσοστό υπολειμμάτων (<20%), Σκορ 2: Μέτριο ποσοστό υπολειμμάτων (>50%), Σκορ 3: Μεγάλο ποσοστό υπολειμμάτων (100%). Η εκτίμηση των υπολειμμάτων από κάθε ψηφιακή εικόνα πραγματοποιήθηκε από δύο ανεξάρτητους εξεταστές. Σε περίπτωση διαφωνίας, τότε ένας τρίτος εξεταστής θα ήταν σε θέση να συμβάλλει στη βαθμολόγηση. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό SPSS 20.0 και το επίπεδο σημαντικότητας ορίζεται στο 5% (P<0,05). Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων Ι (Er, Cr: YSGG laser) και ΙΙ (Er: YAG laser). Αντιθέτως, βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των υποομάδων ΙΑ και ΙΒ, ΙΙΑ και ΙΙΒ. Σε όλα τα τριτημόρια του ριζικού σωλήνα, οι ομάδες ΙΙΑ και ΙΙΒ παρουσίασαν την καλύτερη επίδοση χωρίς να είναι στατιστικά σημαντική. Δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των υποκατηγοριών της Ομάδας Ι (ΙΑ1-4 και ΙΒ1-4) και ΙΙ (ΙΙΑ1-4 και ΙΙΒ1-4). Συμπερασματικά, τα laser Ερβίου δεν κατάφεραν να απομακρύνουν ικανοποιητικά από μόνα τους το οδοντινικό επίχρισμα στους εγγύς ριζικούς σωλήνες των γομφίων. Η παρουσία των χηλικών παραγόντων φάνηκε να είναι σημαντική, αφήνοντας τις επιφάνειες των οδοντινικών τοιχωμάτων περισσότερο καθαρές. Η αύξηση της εφαρμοζόμενης ισχύος δεν βελτίωσε την απομάκρυνση του οδοντικού επιχρίσματος.