Μελέτη μοριακών μηχανισμών επιβίωσης του παρασίτου Leishamania spp. στα φαγοκύτταρα του τελικού ξενιστή
Τα πρωτόζωα παράσιτα Leishmania spp. επιβιώνουν μέσα στο φαγολυσόσωμα των μακροφάγων του θηλαστικού-ξενιστή έχοντας αναπτύξει μηχανισμούς που ανακόπτουν την παρασιτοκτόνο δράση του. Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκαν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της βιογένεσης του λεϊσμανιοφόρου φαγοσώματος με σκοπό τη διερεύνηση και κατανόηση των μηχανισμών επιβίωσης του παρασίτου εντός αυτού. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η χωροχρονική κατανομή των μοριακών δεικτών ωρίμανσης του φαγοσώματος F-actin, Rab7 και LAMP1 και των φωσφοϊνοσιτιδίων (PIs) PtdIns(4,5)P2, PtdIns(3,4,5)P3 και PI3P σε φαγοσώματα μακροφάγων της κυτταρικής σειράς ποντικού RAW264.7 που περιείχαν προμαστιγωτά παράσιτα Leishmania (L.) donovani στατικής φάσης ή οψονοποιημένα αδρανή σφαιρίδια (3 μm) ως ουδέτερους μάρτυρες. Η ανάλυση έγινε σε μονιμοποιημένα δείγματα μακροφάγων με συνεστιακή μικροσκοπία φθορισμού. Συνολικά, τα αποτελέσματα έδειξαν χρονικές «εκτροπές» στην παρουσία των μοριακών δεικτών και των PIs στη μεμβράνη των λεϊσμανιοφόρων φαγοσωμάτων σε σχέση με αυτά των σφαιριδίων, υποδεικνύοντας μία καθυστέρηση της βιογένεσης του φαγολυσοσώματος ή/ και τροποποίησή του από το παράσιτο. Το γεγονός αυτό πιθανά να οφείλεται α) στη δράση κάποιου/ων παράγοντα/ων του παρασίτου στο μεταβολισμό των PIs του μακροφάγου, β) στον τύπο των υποδοχέων του μακροφάγου που εμπλέκονται στη φαγοκυττάρωση της Leishmania σε σχέση με των μαρτύρων ή/ και γ) στη βραδύτερη ολοκλήρωση της εγκόλπωσης των προμαστιγωτών παρασίτων, εξαιτίας του μεγέθους και της κινητικότητάς τους, η οποία ακολούθως συμβάλλει σε καθυστερημένη «σφράγιση» και ωρίμανση του φαγοσώματος.Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε βιοχημικός και λειτουργικός χαρακτηρισμός ενός εν δυνάμει μολυσματικού παράγοντα του παρασίτου L. donovani, της μεμβρανικής όξινης φωσφατάσης ιστιδίνης LdMAcP. Τα αποτελέσματα της in silico ανάλυσης έδειξαν ότι η LdMAcP είναι ειδική για το σύμπλεγμα L. donovani, εντός του οποίου παρουσιάζει πολυμορφισμούς. Σε προμαστιγωτά παράσιτα αγρίου τύπου και διαγονιδιακά (L. donovani-rLdMAcP-mRFP1) αποδείχτηκε ότι η LdMAcP έχει την προβλεπόμενη εντόπιση των μεμβρανικών πρωτεϊνών τύπου Ι, με ενεργότητα όξινης έξω-φωσφατάσης ανθεκτικής στην παρουσία του τρυγικού οξέος και ότι είναι Ν-γλυκοζυλιωμένη. Η εντόπιση και η ενζυμική ενεργότητα της LdMAcP επιβεβαιώθηκε και ως ετερόλογα εκφρασμένη (rLdMAcP-His) σε κύτταρα θηλαστικού (HeLa). Επιπλέον, σε κυτταρικό σύστημα in vitro μόλυνσης βρέθηκε ότι η αύξηση των επιπέδων της ενεργούς LdMAcP συμβάλλει στην αύξηση της μολυσματικότητας/ λοιμογόνου ικανότητας και της επιβίωσης των παρασίτων L. donovani-rLdMAcP-mRFP1 σε σύγκριση με τα παράσιτα που εκφράζουν μόνο τον κενό πλασμιδιακό φορέα. Τέλος, η παρουσία επιτόπων της LdMAcP σε μολυσμένα μακροφάγα με παράσιτα Leishmania ενθαρρύνουν τη διερεύνηση της πιθανής λειτουργικής σχέσης μεταξύ της φωσφατάσης και στοιχείων του μακροφάγου που πιθανά αποτελούν υποψήφια υποστρώματα/ εταίρους της.