Kino pamięci narodowej jako proteza: Filmy o żołnierzach wyklętych

Cinema of national remembrance as a prosthesis: Polish films on cursed soldiersDespite the established position of historical cinema and the huge social expectations revealed by the reception of the long delayed release of Historia Roja (2016, dir. Jerzy Zalewski), Polish cinema, especially feature films, has only slightly contributed to the creation and preservation of the cursed soldiers phenomenon. In the article I focus on the contemporary films on cursed soldiers, both feature ones and documentaries, from the perspective of Alison Landsberg’s prosthetic memory. I will analyze the former using the Amanda Ann Klein’s concept of film cycles. I will describe the latter in the context of historical documentary filmmaking after 1989, referring to Mirosław Przylipiak’s findings. Kino pamięci narodowej jako proteza: Filmy o żołnierzach wyklętychMimo ugruntowanej pozycji kina historycznego i olbrzymich oczekiwań społecznych, które ujawniły reakcje na odwlekaną premierę Historii Roja (2016, reż. Jerzy Zalewski), polskie kino, zwłaszcza fabularne, w niewielkim stopniu przyczyniło się do współtworzenia fenomenu tzw. żołnierzy wyklętych. W artykule skupiam się na współczesnych filmach o żołnierzach wyklętych przez pryzmat koncepcji pamięci protetycznej Alison Landsberg, biorąc pod uwagę zarówno fabuły jak i dokumenty. Te pierwsze charakteryzuję, używając koncepcji cyklu filmowego Amandy Ann Klein. Te drugie opisuję, umieszczając je w nurcie dokumentalnych filmów historycznych po 1989 roku, przy czym odwołuję się do ustaleń Mirosława Przylipiaka.